Brahmotsavams: సెప్టెంబర్ 15 నుండి 23 వరకు శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవాలు.. 10వ శతాబ్దం నుంచే ఆ చరిత్ర..?

Tirumala Brahmotsavams

సెప్టెంబర్ 15 నుండి 23 వరకు జరగనున్న వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలకు తిరుమల సిద్ధమవుతుండగా, వెయ్యేళ్లకు పైగా చరిత్ర కలిగిన ఈ ఉత్సవం తొమ్మిది రోజుల పాటు సాగుతుంది. నేడు మనం చూస్తున్న ఊరేగింపులు, వాహన సేవలు, ఆచారాలు, వివిధ కాలాల్లోని పాలకులు, ఆలయ నిర్వాహకులు, భక్తుల ద్వారా శతాబ్దాలుగా జరిగిన మార్పులు, చేర్పుల ఫలితమే. 

పురాణాల ప్రకారం, శ్రీనివాస స్వామి వెంకటాచలంపై ఆవిర్భవించిన తర్వాత బ్రహ్మదేవుడు ఈ ఉత్సవాన్ని మొదటిసారిగా నిర్వహించారు. అందుకే దీనికి బ్రహ్మోత్సవం అని పేరు వచ్చింది. అయితే, ఈ ఉత్సవం శతాబ్దాల కాలక్రమంలో పరిణామం చెందిందని చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. 

తిరుమల ఆలయ గోడలపై చెక్కబడిన శాసనాలు అత్యంత స్పష్టమైన ఆధారాలలో ఒకటి. ఇవి భూమి, ఆభరణాలు, ఇతర కానుకల దానాలను, అలాగే కొత్త పండుగల స్థాపనను నమోదు చేస్తాయి. తొలి చారిత్రక కట్టడాలలో ఒకటి పల్లవ రాణి సమవై శ్రీ పెరుందేవితో ముడిపడి ఉంది. క్రీ.శ. 966లో, ఆమె తిరుమల ఆలయానికి ఒక అడుగు వెండి భోగ శ్రీనివాస మూర్తి విగ్రహాన్ని సమర్పించి, పండుగల కోసం ఆభరణాలు, భూమిని విరాళంగా ఇచ్చారు. 

మొదటి ప్రాకారం ఉత్తరపు గోడపై ఉన్న ఆమె శాసనం, తమిళ పురటాసి మాస, మార్గశిర మాసాలలో జరిగే బ్రహ్మోత్సవ వేడుకలను నమోదు చేస్తుంది. ఇది 10వ శతాబ్దంలోనే ఈ పండుగ సంప్రదాయం ఉండేదని రుజువు చేస్తుంది. చోళ, యాదవరాయల కాలంలో పండుగ క్యాలెండర్ విస్తరించింది. 

ఫాల్గుణి బ్రహ్మోత్సవం 1209 నుండి 1263 వరకు పాలించిన వీర నరసింహ యాదవరాయలతో సంబంధం కలిగి ఉంది. 1254లో, చోళ పాలకుడు విజయ గండగోపాలదేవుని పాలనలో చిత్తిరై బ్రహ్మోత్సవం జోడించబడింది. అయితే 1300-130 సంవత్సరాలలో యాదవరుల కాలంలో ఆది బ్రహ్మోత్సవం స్థాపించబడింది. 

Tirumala Brahmotsavams

విజయనగర సామ్రాజ్యం ఆవిర్భవించే నాటికి ఏటా ఐదు బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించేవారు. విజయనగర కాలంలో, సంగమ, సాళువ, తుళువ, అరవీడు రాజవంశాల వరుస పాలకుల క్రింద పండుగ క్యాలెండర్ గణనీయంగా విస్తరించింది. సుమారు 1339లో, శ్రీదేవి-భూదేవిలతో పాటు మలయప్ప స్వామిని కూడా ఉత్సవ మూర్తులుగా ఉపయోగించడం ప్రారంభించడంతో మరో ముఖ్యమైన పరిణామం చోటుచేసుకుంది. 

నేటికీ, ఉత్సవ దేవతామూర్తులను వివిధ వాహనాలపై ఊరేగింపుగా తీసుకువెళ్లే సంప్రదాయం బ్రహ్మోత్సవాలలో ప్రధాన భాగంగా ఉంది. ఈ ఉత్సవ సంప్రదాయంలో నిరంతరం జరుగుతున్న మార్పులను శాసనాలు కూడా తెలియజేస్తున్నాయి. రెండవ హరిహరుని పాలనలో 1387లో బ్రహ్మోత్సవం స్థాపించబడింది. రెండవ దేవరాయుని పాలనలో 1429లో బ్రహ్మోత్సవం జోడించబడింది. ఆ తర్వాత, 1513లో చక్రవర్తి శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు బ్రహ్మోత్సవాన్ని చేర్చారు.

చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం, 1539 నుండి 1616 మధ్య కాలంలో పది వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలు జరిగాయి. అయితే, మరో చారిత్రక సంకలనం ప్రకారం, 1558 నుండి 1638 మధ్య కాలానికి చెందిన ఐదు శాసనాలు, సంవత్సరానికి 11 బ్రహ్మోత్సవాలు జరిగినట్లు సూచిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ, ఆ సంవత్సరాలలో చాలా వరకు ఏటా పది ఉత్సవాలు జరిగాయి. 

ఈ చరిత్రలో కృష్ణదేవరాయల సేవలకు ఒక ముఖ్యమైన స్థానం ఉంది. శాసనాల ప్రకారం, ఆయన 1513 ఫిబ్రవరి 10న తిరుమలను మొదటిసారి సందర్శించారు. అదే సంవత్సరం, ఆయన తన జన్మ మాసంలో గుర్తుగా ఒక కొత్త బ్రహ్మోత్సవాన్ని స్థాపించారు. ఆయన ఆలయానికి ఆభరణాలు, బంగారం, ఇతర కానుకలు కూడా సమర్పించారు. 

కృష్ణదేవరాయల తరువాత, అచ్యుతరాయల కాలంలో ఈ సంప్రదాయం కొనసాగింది. కార్తీక బ్రహ్మోత్సవం గురించిన మొదటి ప్రస్తావన 1533లో కనిపిస్తుంది. కాగా 1534 నాటి ఒక శాసనం ఈ ఉత్సవానికి చేసిన విరాళాన్ని నమోదు చేస్తుంది. 1539లో, తల్లపాక పెద్దా తిరుమలయ్యంగార్ బ్రహ్మోత్సవం స్థాపనతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారు. ఇది వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాల సంఖ్యను మరింత పెంచింది. 

రికార్డుల ప్రకారం, 1539-1616 మధ్య పది వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలు జరిగినట్లు నమోదైంది. మరొక చారిత్రక సంకలనం ప్రకారం, 1558- 1638 మధ్య ఐదు శాసనాలు సంవత్సరానికి 11 బ్రహ్మోత్సవాలు జరిగినట్లు సూచిస్తున్నాయి. అయితే ఆ సంవత్సరాలలో చాలా వరకు పది ఉత్సవాలు జరిగాయి. 

ఈ ఉత్సవ చరిత్ర ఆలయ పరిపాలనలో మార్పులను కూడా ప్రతిబింబిస్తుంది. 1803 నాటి మెకెంజీ సర్వే రికార్డు తిరుమలలో 28 ఉత్సవాలను ప్రస్తావించినప్పటికీ, అధ్యయనాలు ఈ రికార్డులో వ్యత్యాసాలను ఉదహరిస్తున్నాయి. 1843లో, ఆలయ పరిపాలన హతీరామ్జీ మఠం మహంతులకు అప్పగించబడింది.

1933 వరకు వారి ఆధ్వర్యంలోనే కొనసాగింది. ఆ తర్వాత తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం స్థాపించబడింది. ఆలయ పరిపాలన ఒక సంస్థాగత వ్యవస్థలోకి తీసుకురాబడింది. యాత్రికుల సంఖ్య పెరగడంతో, బ్రహ్మోత్సవాలు ఒక పెద్ద సంస్థాగత ఉత్సవంగా మారాయి. దీనికి వసతి, రవాణా, భద్రత, వైద్య సేవలు, పారిశుధ్యం, అన్నప్రసాదం, యాత్రికుల సమాచారం వంటి ఏర్పాట్లు అవసరమయ్యాయి.  

Lord Venkateswara

ఈ తొమ్మిది రోజుల ఉత్సవం శతాబ్దాల సంప్రదాయం, రాజపోషణ, విరాళాలు, ఆలయ పరిపాలనలో మార్పుల ఫలితమే. ఈ సెప్టెంబర్‌లో మలయప్ప స్వామి మాడ వీధుల్లోకి అడుగుపెట్టనున్న నేపథ్యంలో, ఈ పురాతన సంప్రదాయం తిరుమలలో దాని ప్రస్తుత రూపంలో కొనసాగుతుంది.

2026 సాలకట్ల బ్రహ్మోత్సవాలు 

సెప్టెంబర్ 15: ద్వజారోహణం, పెద్ద శేష వాహనం 

సెప్టెంబర్ 16: చిన్న శేష, హంస వాహనం

సెప్టెంబర్ 17: సింహ, ముత్యపు పందిరి 

సెప్టెంబర్ 18: కల్పవృక్ష, సర్వ భూపాల వాహనం 

సెప్టెంబర్ 19: మోహిని , గరుడ వాహన సేవ 

సెప్టెంబర్ 20: హనుమంత, స్వర్ణ రథం, గజ వాహనం 

సెప్టెంబర్ 21: సూర్యప్రభ, చంద్రప్రభ 

సెప్టెంబర్ 22: రథోత్సవం, అశ్వ వాహనం

సెప్టెంబర్ 23: చక్రస్నానం, ధ్వజావరోహణం.